ابراهيم عاملي ( موثق )
482
تفسير عاملي ( فارسي )
يعنى حوادثى كه در آسمان و زمين مىبينيم و ميفهميم كه خداوند آنها را در قدرت خود دارد و ملك او است . حضرت امام باقر ( ع ) فرمود : خداوند از چشم ابراهيم پرده برداشت تا آنكه او از اعماق زمين تا بالاى آسمان را ديد و عرش و ملائكه و موجودات عالى و دانى مشهود - او گشت . ابو الفتوح نوشته است : ملكوت ملك باشد ، براى مبالغه و او و تاء در او زياده كردند چنان كه رهبوت و رحموت و جبروت و وزن او فعلوت باشد و در مثل هست : « رهبوت خير من رحموت » يعنى آنكه مردم از تو بترسند ، به از آن باشد كه بر تو ببخشايند . مجمع : رابطه ى اين آيه با آيات جلو آن است كه پس از بدگوئى از آئين اعراب و استدلال بر توحيد ، يادآور شده است كه دين پدر محترم شما كه به او افتخار و ايمان داريد ، آن هم توحيد و يكتاپرستى بوده است . « فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْه اللَّيْلُ رَأى كَوْكَباً قالَ هذا رَبِّي - تا آخر آيات » 77 مجمع : « كلمه ى » رأى كوكبا با فتح راء و كسر همزه و نيز با كسر راء و همزه قرائت شده است و هم با فتح راء و همزه كه قرائت مشهور است . فخر : پس از آنكه دوازده دليل نوشته بر اينكه آنچه در آيه از حضرت ابراهيم نقل شده است عقيده ى شخص آن حضرت نبوده است ، گفته هاى آن حضرت را با چند احتمال توجيه كرده است : 1 - ابراهيم در اين جمله كه گفت : اين ستاره خداى من است ، مقصودش اظهار عقيده آنها بوده است تا چون ستاره غروب كرد ، محكومشان كند كه اين عقيده باطل است ، 2 - مقصودش مسخره و استهزاى آنها بوده است كه شما ميگوئيد اين خداى من است ، و چون غروب كرد ، به آنها فهماند كه اين فكر و عقيده ى شما بچگانه و شايسته ى ريشخند است ، 3 - مقصودش پرسش از آن مردم بوده بطور انكار و زشتى آن عقيده ، به اين طور كه آيا شما اين ستاره را خداى من ميدانيد ؟ 4 - براى اينكه اگر از اوّل انكار كند ، آنها از او دورى ميكنند و